İDARİ GEÇMİŞ

Beydağ coğrafi konumu ile ikliminin güzel olması, toprağının az olmasına karşın verimlidir. Çeşitli madenlerinin bulunması, bu madenlerin dış satım yerine yakın olması nedeni ile çeşitli ka­vimlerin ilgisini ve beğenisini kazanmış olduğunu görüyoruz. Yaşama çok elverişli olan Beydağ yöresinin ilk çağlardan beri yerleşim alanı olduğunu kalıntılardan öğreniyoruz. Ancak, çevre, ormanlık, sarp dağ ile çevrili olması nedeniyle gezginler tarafından incelenememiş, yazılı belge bulmak güçleşmiştir. Arkeolojik gezi ve kazılar da yapılmamıştır. Ben varolanları, bulabildiklerimi tespit ile tümden yok olmasını önlemek istedim. Bu, konuda Prof. Dr. Tuncer Baykara, Prof.Dr. Ali Haydar Bayat, Prof. Dr. Hacmi ÜL, Prof. Dr. Recep Meriç'in teşviklerini övgü ile anmak isterim. Bran­şım tarih olmadığı için hata ve kusurlarımın doğal karşılanmasını umarım.

Etiler devrinden beri yerleşim alam olan Beydağ'ın, 4-5. asır da kilise merkezi olduğunu biliyoruz. (6) Pisikoposluk merkezi oldu­ğuna göre, büyük bir yerleşim merkezi olmalıdır.

Oğuz boylarının K. Menderes bölgesine gelişleri kalıcı olama­mış. Yöremize gelip yerleşme, Beyköy'ün Çukuroba yöresinde ol­muş. Bundan sonraki geliş gidişlerdeki yerleşim alanları değişik olmuştur. Çukuroba'ya gelenlerin, büyük, kavuklu, yazılı mezar taşları 1934 yılında bozuldu ve yol, kavaklık yapıldı. Taşlar da muhafaza edilmedi. Ancak, Beyköy'ün altında gencer kurulan Ko­ca Kavak ve yanındaki mezarlığın içindeki Emir Bey türbesi, eski­miş, bakımsız bir belge gibi durmaktadır.

Çevremizdeki köy ve semt adlarının, Türkmen oba ve oymak­larından alındığı görülmektedir. Soy, sülâle adlan da bu oymak, aşiretlerden alanlar çoğunluktadır.

        H.855/M.1439/40 Balyambolu Liva-ı Aydın’a bağlı ilçeler için­
de yoksa da Köy (karye) ler içinde geçmekte ve büyükçe bir köy
olduğu anlaşılıyor. Tarihi........ faydalanılan kaynaklar. (41)

1327 yıllarında Aydınoğlu Mehmet Bey, oğlu İbrahim Bahadır Beyi Bodamya (Bademli) ya vali atadıktan sonra, Balyambolu'nun yönetim bakımından buraya bağlanmış olması büyük bir olasılık içindedir.

1391 de Aydmoğulları Beyliğinin sona ermesi ile Tire, Osman­lılara bağlı Aydın Eli merkezi olmuş, Fahrettin İsa Bey vali atan­mıştır. Balyambolu da Tire'ye bağlanmıştır. Ancak, Aydmoğlu İbrahim Bahadır Beyin oğlu Cüneyd Bey, 1426 da ölümüne kadar sık sık el değiştirmiştir. Balyambolu'nun 30-40 yıl içinde nüfusu artmış ancak eşkiyalık olayları yüzünden göç ve dağılmalara se­bep olmuştur.

XVII. y.y.da Balyambolu kazadır. Adı Tire, Nif, Atça gibi kaza­ların arasında geçmektedir.

1671 yıllarında Evliya Çelebi Tire'ye gelişinde, Balyambolu'nun kaza olduğunu görüyoruz. (42) Tarihi miras listesi No:42

1767/68 tarihli Memur-u Aşar. Kaza-i Balyambolu mühürü de Balyambolu'nun kaza oluşunu kanıtlamaktadır.

1820 yılında Sığla Sancağı, Aydın Livasında bulunan memle­ketler içindedir. (41) Tarihi miras listesi

1831 yılında, Osmanlı İmparatorluğunun ilk nüfus sayımında kazadır. (92) Tarihi miras listesi.

H. 1307 M. 1891-1897 yılları arasında, Balyambolu nahiyesinin merkez köyü, Küre (Adagüre) dir. (50) Tarihi miras listesi.

1888 yılında kurulan belediyelik yönetimi, nüfusunun azlığı nedeni ile 1927 yılında kaldırılmıştır. Bu tarihte Nahiye merkezi ve belediyelik olan köy Pazaryeri köyüdür.

İzmir İl Encümeni, 1926 yılında aldığı bir karar ile Balyambolu adını Beydağ olarak değiştirmiştir. Bu tarihten sonra Beydağ na­hiyenin adıdır. Nahiye merkezinin bulunduğu köyün adı, Pazar­yeri köyüdür.

20 Nisan 1924 tarihinde sancaklar kaldırılmış, vilâyetler kurul­muştur. Yeni İzmir Vilâyetinin kazaları: Bayındır, Bergama, Çeş­me, Foça, Karaburun, Kemalpaşa(Nif), Kuşadası, Menemen, Öde­miş, Seferihisar, Tire, Urla, 12 ilçe, 28 nahiye (Bucak), 709 köyü vardır.

26 Nisan 1926 tarih, 887 sayih Te§kilat-i Mulkiye kanunu ile Torbah, 1928 de Dikili, 1947 de Kimk, Kiraz, 1954 de Kar§iyaka 1957 Selt;uk, Bornova ilge yapilmi§Iardir. Ku§adasi da Aydin ili'ne baglanmi§tir.

Aydin ve Izmir Salnamelerine gore Balyambolu Belediyesi ile ilgili bilgiler:

Belediye Kat.            Belediye Zabita Mem.                                                                      

                                  Selim £avu§                                                                              

                               Mehmet Efendi

Ali Efendi

Ali Efendi  

Ali Efendi

Ali Efendi

Ali Efendi

Ali Efendi

Ali Efendi

Ali Efendi

Ali Efendi

1927-1928 Izmir Salnamesinde: Beydag belediyesinin geliri: 4043 lira on kuru§tur. Gideri 4043 lira on kuru§tur.

Otuz yedi yil aradan sonra 8.3.1964 yilmda Beydag'da ikinci kez belediye orgiitu kurulmu§tur. Mehmet §entur Belediye ba§kam sec.ilmi§tir. 1980 yihnda, Devrim Hukiimetince, Emekli ogretmen Yusuf Balci Belediye ba§kanhgma atanmi§tir.

25 Mart 1984 Yerel se^imlerinde, ba§anh i§ adamlanndan Adakiireli Mustafa oglu 1932 dogumlu Fethi Mercan Beydag bele­diye ba§kanhgina segilmigtir.

Beydag'in belediyelik olabilmesi ic;in gerekli ko^ullan yerine getirmesi kolay olmami§tir. Yeterli niifusu bulmasi icm, A§agi aktepe koyii ve Beykoy ile birle§ik olarak belediyelik olabilmi§tir. Bu gun Beydag belediyesinin dort mahallesi vardir. Beykoy, Cumhuriyet, Atatiirk, A.Aktepe mahaleleri.

1988 yihnda 121 yil sonra tekrar ilge olmu§tur.

1838,1839,1848 yıllarında adı sayılır kaza olduğunu Tire Seriye kayıtlarından öğreniyoruz. (93

Aydın Vilâyetinin merkezi, 1850 yılında îzmir'e alınmış. Aydın da Liva merkezi olmuştur. Balyambolu da Aydın Livasına bağlı kazalar arasındadır. (84) Tarihi miras listesi.

1865-1867 yılları arasında çıkan salgın hastalıklar nüfus azal­masına sebep olmuştur. 1867 de Osmanlı İmparatorluğunun yeni vilâyetler idaresi kanunu uyarınca, Nahiye olarak İzmir Ödemiş kazasına bağlanmıştır. Ödemiş de İzmire bağlı bir kaza olduğun­dan, Belyambolu da İzmir'e bağlı bir nahiyedir. İlk nahiye müdürü de Cibre (Yeniyurt) lu Osman Ağa'dır. Osman Ağanın mezar ta­şında H. 289-M.1873/74 yazdığına göre, o tarihe kadar müdürlük yapmış olabilir. 1874-1881 e kadar olan nahiye müdürlerini bile­miyoruz.

İzmir Millî Kütüphanesindeki Aydın Salnamelerine göre:

îzmirde yayınlanan Ahenk gazetesinin 9 Ağustos 1912/1893 cuma günü nüshasında: "Balyambolu Tahrirat Kâtibi Ahmet Efen­di Alaçatı nahiyesi tahrirat kitabetine, Alaçatı nahiyesi tahrirat kâtibi Adüllâtif Efendi de Bornova tahrirat kitabetine ve Balyam­bolu nahiyesine de sabık Marmara nahiyesi Tahrirat kâtibi YOVANAKİ Efendi tayin kılınmıştır." denmektedir.

          1895 Hüsnü Ef.  Mustafa Ef.    Mehmet Ef.        Nuri Ef.      HacıMch.(Gümüş iftihar madalyası var.)

          1896 Hüsnü Ef. Mustafa Ef.      ^T1"

1897Hasan Ef.Meh.Tıfh                          Sül. Ef. (Gümüş İftihar madalyalı)

               1898  ”' A.Hilmi Ef.           Mehmet Ef.        ""        Zek. Ef.

Ahenk gazetesinin 20 Nisan 1900 tarihli nüshasında: Aydın Vilâyeti Ödemiş kazasına bağlı Balyambolu nahiyesi Naipliğine, Karaburun nahiyesi Naibi sabıkı mükeremetlu Hasan Rifat Efendi tayin buyrulmuş, mumaileyh mahall-i mamuriyetine muvasalet etmiştir. Okuyan: Nezihe Bilge

1901   Hasan Ef.    Muharrem Ef.       Mehmet Ef.   Zek. Ef.     H.Mehmet.

1904   ""              Mehmet Tıflı        Meh.Ef.         Meh.Ef.     ""

F.Sabri Bey -

1912 Meclis-i Mebusan seçimlerinde, İzmir Sancağı-Ödemiş Kazasında durum: "Ödemiş kazasında 3 rum, 1 ermeni, 46 sı türk 50 müntehib-sani seçilmiştir. Mebus seçimlerinde ittihatçı aday­lardan Seyyit, Musa Kâzım ve Kandidi 50 şer, Emanuadili 48, Bar-dizayan 45 oy almışır. Bağımsız adaylardan Serupe Davityan efendi 5, Selim Mirzahi efendi 3 oy almıştır. İtilâfçıların listesinden sadece Ksenefon Anastasiyadi'ye 2 oy verilmiştir.

1927            Celâl Bey     -

1934   Ali  Orhan  İlkkurşun  (Ödemiş-Haciilyas'da  Yunan kvvetlerine karşı kurulan cephenin kumandanıdır.) 1942 Cevdet Kurtel nahiye müdürüdür. 19 Mustafa Alp Nuri

Mustafa Özçimen İzmir Millet Vekili Sayın Kaya Erdem'in yakın ilgisi ve Belediye

Başkanı Fethi Mercan'ın çalışmaları ile 10.9.1988 yılında, tahmini 121 yıl sonra tekrar ilçe olmuştur.

İlk kaymakam, Mete Gürbüz'dür.

III. Bölüm: Köy Muhtarları

Beydağ (Balyambolu) Merkez köyü, pazaryeri köyü muhtarla­rı:

Aşık Hüseyin: Haliköylü, Topçu Mehmet'in dedesi. İstiklâl Harbine katılmıştır.

1931 Naci Gündüz: Çomaklar köyündendir. İstiklâl Harbine, İkmal ve İaşe subayı olarak katılmıştır. İstiklâl madalyası sahibi­dir.

1934 Ahmet Kiremitçi: Beydağına jandarma çavuşu olarak gel­miş, burada evlenerek kalmıştır. Sesi güzel ve hafız olduğu için Hafız Çavuş olarak bilinir. Altı çocuğunu okutmuş, beşinin de öğretmen olmaların! sağlamıştır. Ağaç ve çiçeği çok severdi. Lise binasının önündeki çam onun zamanında, dikmiştik. Öğretmeni­miz Hulisi Öztansel nezaretinde yapmıştık. Ben ilkokul 2. sınıfta idim. Okula giden yolun iki tarafına dut ağacı dikilmişti. Bu ağaçların altında, tarim ve el sanatları ürünleri panayırı açılmış, Vali Kâzım Dirik açılışı yapmış ve panayırı gezmişti.

             1946 Mehmet Emin Aydın: İlkokul mezunudur. (Küre) Adagürelidir.

             1947 Mehmet Temci: Yeniyurt (Cibre) köyündendir. Eğitmen kursunu bitirmiştir. Babası Cibre Ayanı'dır.

İsmail Sönmez: Pazaryeri'nin en eski ailelerindendir. Hacı Fey-zilerin İsmail diye bilinir. Sakin, dürüst bir insandı.

          1948     Mehmet Naci Gündüz: Çomaklar köyünden, köklü aile­
lerden Eşmenler'dendir. Beydağ'ın ilk yedek subay kişisidir.

1950 Hüeyin Selek: Adagüre (Küre) köyünden Çivi Ali'nin oğ­ludur. Cami suyunu, Cevizli Kuyudan getirmiştir. Hasan Çevuş'u (Hasan Taşkiran) usta olarak çalıştırarak başarıya ulaşmıştır. Tüccardı.

1955 Fehmi Vural: Adagüre köyündendir. İlkokul mezunudur. Terzidir.

1959 Ali Öztürk: Tabaklar köyünün köklü, itbarlı ailelerindendir. Saraç Ali Efendi olarak bilinir.

1961 Emin Akdağ: HalıkÖylüdür. İlkokul mezunudur. Beyda-ğmın belediyelik olmasında, Haliköy Cıva Maden işletmesinin kurulmasında emeği geçmiştir.

1964 Beydağ belediyelik olmuştur. Mehmet Şentürk belediye başkanı seçilmiştir. Lise mezunudur. Beyköylüdürler. 12 Eylül 1980 e kadar dört dönem başkanlık yapmıştır. Bu devre içinde, Beydağm bayındır olmasına çalışmıştır. 1968 yılında elektriğe kavuşmuş, 1964 evlere su verilmeye başlanmış, aynı yıl kanali­zasyona başlanmıştır. 1969 yılında kadastro çalışmalarına baş­lanmış 1971 de bitirilmiştir. 1979-1980 yıllarında sağlık merkezi yapılmıştır. 1977 yılında pazaryeri (kapalı) yapılmıştır. Başarılı oluşunda, muhalif olan parti liderleri ile iyi geçinmesinin büyük yeri vardır.

Muhtarlar: Beyköy Muhtarları, Yatağanlıların Salih (Yunanlılar zamanında), Ali Bey, Hacı Raşit, Etem (Testicioğlu), Pulcuların İbrahim Efendi, Boşnak Kadir, Hüdaverdi, Hacı Hüseyin Beylerin Hüseyin, Nalbant Ahmet, Sadettin Aşıcı, Muharrem Değirmenci, Mehmet Kuru, Hasan Irmak.

Tabaklar Köyü Muhtarları: Omarm oğlu Mehmet (Yunan za­manında) Hacak Mehmet oğlu Mehmed, Hatip Mustafa, Osman Çavuş, Ali Erendi (Öztürk), Halil Köse, Şakir Karataş, Çakır Meh­met, Ali Eren, Ak Mehmed, Akif Köse.

Adagüre (Küre) Köyü Muhtarları: İbrahim (Kaptan), Mehmed Kırlı, Molla Mehmed, Hacı Ali, Mehmed Bahar, Çavuşun İsmail Dereli, Mustafa Şanlı, Ali Başaran, Mehmed Şanlı, Hüseyin Zorlu, Mustafa Şanlı, Ali Başaran, Mustafa Şanlı, Muhittin Işık, Hüseyin Gürkan (Öğretmen), Mehmet Kundak, Mehmed Parlar, Mehmed Kundak, Mehmet Küre, Tahsin Bıyık, Şerif Topal, Tahsin Bıyık-

Karakol Kumandanları:

Hasan Ağa: Tosyalıdır. Yüzbaşı olarak Balyambolu'da görev yaparken burada evlenmiş ve tezkere bırakıp kalmış. Beyköylü Hacı Hüseyin'in babasıdır. Hacı Hüseyin'in oğulları, Hüseyin Ir­mak, Mehmet Irmak.

Sezai Çavuş (Arnavut)

Mehmet Çavuş. (Ormancı) Kuvva-yı Millîye zamanında, Beydağ Heyeti başkanı olduğu söylenir.

Ahmet Kiremitçi. (Hafız Çavuş) Beydağında evlenip kalmış­tır.

Derviş Onbaşı: 1933 yılma kadar Beydağda kalmış, karakol kumandanlığı yanında, bucağın sosyal olayları ile de ilgilenmiş­tir.

Hüseyin Onbaşı (Sezgin): 1.5.1933 tarihinden, 23.11.1942 tarih­leri arasında J.K.Komutanı olarak görev yapmıştır. Yedi yılını uzatmalı J.K. olarak yapmıştır.

Erzurumludur. İki evlidir. Beydağda yerleşmiş ve Beydağda vefat etmiştir. Zengin ve rnütcgallibeye boyun eğmemiştir. En ya­kın dostları öğretmenlerdi. Mert ve haksızlığa tahammülü yoktu.

Bücür Ali Çavuş:Nahiye merkezinin Beyköy olduğu zaman­larda J. Çavuşluğu yapmıştır. Eşkiya takiplerne katılmıştır. Kor-galı Başoğullarındandır.

Durmuş Çavuş: Derviş onbaşıdan önce çavuşluk yapmış. Eskiya Kuyucunun muhasarasında vurulmuştur uzundere üstün­de.

Sezai Çavuş: Erikli'nin altında vakıf bir yerde otururdu.

Hilmi Keser: 1959 Silifke doğumludur. J. Assubay okulu mezu­nu. Beydağ j. Karakol komutanı.

Beydağ'da Jandarma Karakolu:

J.K.K.nı Hilmi Keser'in verdiği bilgiye göre: İlk J. Karakolu Beyköyde, 1326/1910 kurulmuş. 1338/1922 yılında pazaryerinde muvakkat olarak kurulmuş. 1927 yılında kalenin üstüne yapılan Nahiye Hükümet binasına taşınmıştır. 1981 yılında sağlık ocağı­nın yanındaki kendi binasına taşınmıştır.

İstiklâl Harbi sırasında Beyköyde, Bardakların Hüseyin Bey'in evi J. Karakol binası olarak kullanılmıştır. Aynı tarihlerde Gök tb-rahimin evi hastahane olarak kullanılmış.

1925 yıllarında pazaryerinde Demirci Molla Hasan'ın evi biti­şiğindeki Keçicilerin hanı J. karakolu olarak kullanılmıştır. Aynı bina Yunan işgalinde, Y.J. karakolu olarak kullanılmıştır. 1926 yı­lında Kerimoğlu Mustafa Yapıcı'nm Demirci Başçavuş'un dükkânının karşısındaki iki katlı evine taşınmıştır.