|
YETİŞEN CANLI VARLIĞI
1-Bitki Varlığı:
Bu bölümde
doğal olarak yetişen bitkiler ele alınmıştır. Kültür
bitkileri bölümlerinde işlenecektir. Çevre iklimine,
toprağına uyarak
kendiliğinden yetişen bitkilerdir. Otlar, Maki ve çalılar,
orman ağaçları,
yöremize yeni gelmiş bitkiler yöremizden kaybolanlar,
deli, delice dediğimiz yabanıl bitkileri ayrı ayrı
, yöremizde söylenen
adları ile ele alacağız.
Otlar: Kültür dışı, hayvan ve insan yiyeceği olarak
kullanılan otlar, ilaç olarak kullanılanlar bu bölüme
alınmıştır.
Yörenin bitkilerini tanımak, bölgenin iklimini,
topraklarını tanımaya yardım edebilir. Bu bakımdan
bitkilere geniş yer verdik.
Çiğ ve pişirilerek yenen otlar:
Hindiba (Karakavuk), Kuzukulağı (Ekşikulak), Isırgan (Dalyan),
yeneni (Urticaurens, Ortie) Eşek dalganı yenmez. Kedi
kuzukulağı (Rumcx türü), Ekşikulak, Ebegümeci (Malva
silvestris), îynelik
(Leylek gagası, dön baba), Gelincik (Lalekapırcığı, çiçek
açmamış taze
hali), Turpotu (Raphanus-Sativus), Hardal (Eşek
turbot-Sinapis,
nigra L.7, Kenger (Gundelia tourneforti L.) Kekik
(Menta türü),
Çitlenbik filizi (Melengiç filizi), Gür fışkını (Böğürtlenin
dipten yeni çıkan fışkını), Bıcık (Sarmaşık Asparagostürü,
Kuşkonmaz sebzesinin yabanıl olanıdır.) sarmaşık,
semizotu (Semizlik), Gerdemc, Sütcen, mantar, salep,
kuzugöbeğimantar, tola-man mantarı, börek dikeni.
Bilinen, sevilen kır çiçekleri:
Kelçiçek (Mayıs papatyası) Gelincik lalesi, kır lalesi,
Tire lalesi, manisa lalesi, Geyik lalesi, leblebi çiçeği,
deli gül, duvar sarmaşığı, (Beyaz çiçekli) Çiğdem, (mor ve
beyaz çiçekli), Domuztopu (Yabani
siklamen), zambak (Süsen), Morcak, karakulak, boynuz
çiçeği (Erguvan) Ağacına ekmek yaprağı ağacı denir.) Evde
yapılan ekmeği fırına atarken altına bu ağacın yaprağını
korlar ki, ekmeğin altı yanmasın.
Evlerde Yetiştirilen Çiçekler:
Küpe çiçeği, karanfil, gül, zillimaşa (Küçük orospu,
Begonyanın
küçük çiçekli türüdür.) Mercanköşk, kabe süpürgesi, zambak
çeşitleri, Itır
(İldirşahi) Canan (Sardunya), Gelin kekiği, menekşe
(Mor menevşe,
Hercaimenekşe), nergiz (Zellen gadeh), sümbül,
akşam sefası, kahkaha çiçeği, saat çiçeği, tül, kuşkonmaz,
kayısı çiçeği,
zıbçıktı, Cezayir menekşesi, kadife çiçeği, horozibiği,
kirli fatma, yıldız (Dalya), Fesleğen, mum çiçeği...
Maki
ve Çalılar:
Orman açıklıklarında, teşbih (Ayıfmdiğı), sandal, dağ
yemişi
(dağ çileği), pırnal (Pınar), Defne (Tehnel),
Kızılcık(Eren), somak, yabani zeytin (Delice) dere
içlerinde dişbudak, akkesme, (Dikensiz
pırnal), hayıt
(ayıt) İlgın, zakkum (Acıayıt), tüylü laden (Pamuk-luk),
katırtırnağı (moruk), malengeç, karaçalı, geven, mersin,
col-luna vulgaris
(süpürge çalısı, kermes meşesi, söğüt, ahlat, muşmula
(Mespilus) böğürtlen, yabani gül, eğreltiotu...
"ve bunda Biyankökü çok olduğundan, Biyanboldan
galat kavmi etrak tahfifi kelam edip Balyambolu derler"
Biyankökü çok olduğundan,
Biyanboldan galat kavmi etrak tahfifi kelam edip
Balyambolu derler" burada konu edilen meyankökünden eser
kalmamıştır.
Ovacık, karlık
yörelerinde yörüklere otlak verilen yerlerde dikenli
ve yastık şekilli bitkiler vardır. Geven, çobanyastığı,
çoban-çırası
gibi...
1927 Yılı Ameneje Edilen Orman
Köyler
Semt Is.
Hektar
Ağaç Cinsi Bir
yıllık verim Cinsi
Alacakeçili
Kazgölü
130
Meşe
274 kental Kömür
Güre
Soğuk Pınar
145
275 kental
Yağcılar
Boyalık
198
"
437 kental
Tosunlar
Tosunlar
90
338 kental
1928-1929 Yılı Ödemiş Orman Ürünleri cinsleri ve Gelirleri:
Kilo
Değeri Kilosunun De. Alınan rüsum Geliri
|
Defne Yaparğı |
1740 |
174 TL |
lOkrş. |
34 krş. |
307 TL. |
|
Pazı |
1500 |
300' |
|
20krş. |
62" |
1291 " |
|
Kuruçam kabuğu |
5000 |
300" |
|
6" |
30" |
520" |
|
Siyah Katran" |
1300 |
325 ■ |
|
25" |
25" |
2286" |
|
Sumak Yaprağı, |
1300 |
|
180 |
15 |
12 531 |
|
|
Adaçayı |
.........
|
|
30 |
30 |
3 |
|
|
Çivit mazı |
2800 |
|
510 |
30 |
85 774 |
|
|
Beyaz mazı |
..........
|
|
475 |
25 |
57 |
|
|
Toplam |
27140 |
|
|
|
76S0 |
|
Ödemiş Orman işletmesince alınan yıllık rüsum toplamı 3036
liradır.
Orman Ağaçları:
Kızılcam (Pinus
brutia), yüksekliği 1000 metreye kadar olan yerlerde,
korular halinde vardır. Karışık orman niteliği
çoğunluktadır.
Palamut meşesi (Ouercus Aegİlops) ormanı da korular haline
gelmiştir.
Palamut meşesinin meyvesi (Tohumu), Palamut kadehi
ve tokasının aranır
olması bu ağacın değerini artırmıştır. Palamut
işleyen mağaza kalmamışken yeniden işleyen mağazalar
harekete geçmeye
başlamıştır. Fakat ağaç azalmıştır.
Geçmişte palamut
meşesi ağacının yöremizde çok olması, Tabaklar köyündeki
tabaklık (Debbağlık) sanatının itibarlı oluşu ve dışarı
ihraç edilişinden ileri gelmekte idi. Tabaklarımızın ilkel
çalışma yöntemini
değiştirememesi, dışa satım yapılamaması palamutların odun
yapılmasına sebep olmuştur.
Karaçam (Pinus Nigra) ormanları: Kızılcam ormanlarının üstünde,
1000 m. - 200 m. arasında bulunur. Kızılcam ile karışık olarak
bulunan koruluklar da vardır. Ilıman bölge ile soğuk,
karasal
bölgeyi andıran çamlık, Mutaflar, Palamutçuk köylerinde
bulunur.
A.güre, Beyköy, Yeniyurt, Tabaklar, Erikli, Çomaklar
köylerinin
içine kadar giren kestane ağaçlan aşılıdır. Kestane
yetiştirmede düzen aranmamıştır.
Deli (Yabani) kestane ağaçlarının kerestesi inşaatlarda
kullanılır.
Yakacak olarak pek kullanışlı değildir. Kestane kömürünü demirciler
kullanır.
Kavak yetiştiriciliği Ömerli (Omarlı) ovasında, K.Menderes
kıyılarında
ve dere içlerinde gün geçtikçe artmaktadır.
Dut ağaçları, bağ bahçe kenarlarında yaprağı için
yetiştirilir.
İlkbaharda
yapraklan ile ipekböceği beslenir, sonbaharda da hayvan
beslenir. Yılda iki defa yapraklarından faydanıldiğı halde
meyvesini
çocuklar yer.
Dere içlerindeki kendiliğinden yetişen kavak (Çınar)
ağaçları
korunur. Zamanı gelince kesilir. Semer ağacı, nalın
(takunya) bağ
bahçe evlerinde örtüde kullanılır.
Söğüt yetiştirilmez. Odunu da makbul değildir. "Söğüt odunundan
kömür, çingen kızından karı olmaz" diye de söylerler.
Dallarından sele
sepet yapanlar vardır. Çıtlık (Çitlenbik-Celtis) bahçe
kenarlarında çıkar. Dallarını budayarak büyütürler. Ağacın
elyafı dönük olduğundan
marangozlukta kullanılmaz. Sağlam ağaçtır. Araba
ispiti yapımında, sürgü, odun olarak kullanılır. Ka-raselvi
yalnız mezarlıklara dikilir. Kerestesi inşaatta kullanılır.
Karaağaç yöremizde çoktur. Kendiliğinden yetişir. Yaprakları
ile koyun, inek beslenir. Ağacı sağlamdır. Düzgün kalın
gövdelerinden çıkan
kerestesi mobilya ve ev doğramasında, döşeme tahtası
olarak kullanılır.
Dere içlerinde Kızılağaç (BoyahkJ Alnus Gluti-nosa bolca
vardır. Bu ağaç da kendiliğinden yetişen ağaçlardandır.
Defnelerin iki yılda bir yaprakları için dallan
kesilip kurutulduktan sonra, yaprakları satılır. Eskiden
meyveleri de toplanır satılırdı.
Yaşlı ağaç kalmadığından meyvesi toplanmıyor.
Melengiç ağaçlarına antep fıstığı aşılanmaya ve mahsul alınmaya
başlanmıştır.
1990 yılında Beydağ Orman Serisi:
Karaçam iyi koru................................................
215.00 He.
Karaçam bozuk
koru............................................
34.00 He.
Kızılcam iyi koru................................................
573.00 He.
Kızılcam bozuk koru.............................................
88.00 He.
Kestane.............................................................
746.00 He.
Bozuk orman (meşe, baltalık)............................
6463.00 He.
Ormanlık alan...................................................
8119.00 He.
Ormansız alan................................................
12.546.00 He.
Genel alan.....................................................
20.665.00 He.
İyi koru...........................................................
1.534.00 He.
Ormansız alanlar otlak, tarım, meyvelik ve yerleşim
alanlarıdır.
Otlaklar............................................................
1470.00 He.
Taşlık otlaklar.....................................................
820.00 He.
Ziraat...............................................................
1115.00 He.
Ziraat ve Meyvecilik.........................................
8821.00 He.
Yerleşim
alanları................................................
320.00 He.
Genel alan..............
■.....................................
12546.00 He.
Çevremizde kasti yangın yok denilebilir. Yangınlar ağaç
sevgisinin azlığı ile bağıntılıdır. Köylerinde çok eskiden
beri okulu olan yerlerde, kazaen yangın çıkmıştır. 1988rde
Beyköy üstündeki yangın
kaza ve dikkatsizlik yüzünden çıkmış, kestanelere zarar vermiştir.
Çamlık tarafında çıkan yangına ihmal demek güçtür.
Çamlık, Palamutçuk köylerinde okul yenidir. Tarım arazileri
de
yoktur. Yakılan yerlerde damarsız kestane yetiştirmişlerdir.
Çamlık
kestanesi Beydağmda satılmaz. Bursa ve şekerlemecilere
verilir. Müşterileri
hazırdır. Yönetimin yanlış tutumunu da kabullenmek
durumundayız.
|